Certificate ที่มีคำว่า “ผ่าน” ไม่ได้ตอบทุกคำถาม งานคุณภาพต้องรู้ว่าเครื่องมือใดถูกตรวจ ที่จุดใด ด้วยวิธีใด ผลก่อนและหลังปรับเป็นอย่างไร และผลนั้นเชื่อมโยงกับมาตรฐานอ้างอิงได้แค่ไหน
1. Calibration ไม่ใช่ Adjustment
Calibration คือการเปรียบเทียบการแสดงผลหรือการทำงานของเครื่องมือกับค่าอ้างอิงภายใต้เงื่อนไขที่ระบุ แล้วรายงานความสัมพันธ์และผลที่พบ ส่วน Adjustment คือการปรับเครื่องมือเพื่อให้ผลเข้าใกล้ค่าที่ต้องการ ทั้งสองอย่างอาจเกิดในงานบริการเดียวกัน แต่ต้องแยกผล “As Found” และ “As Left” ให้ชัดเมื่อมีการปรับ
ถ้าเครื่องมือถูกปรับก่อนบันทึก As Found องค์กรจะเสียข้อมูลสำคัญว่าเครื่องมือเคยคลาดเคลื่อนเท่าไร และต้องประเมินผลกระทบกับงานย้อนหลังหรือไม่
2. ISO 6789-1 และ ISO 6789-2 ต่างกันอย่างไร
ISO 6789-1:2017 กล่าวถึงข้อกำหนดและวิธีสำหรับ Design Conformance Testing, Quality Conformance Testing, Recalibration procedure รวมถึงการทำเครื่องหมายและข้อมูลที่ผู้ผลิตควรจัดให้สำหรับ Hand Torque Tools ส่วน ISO 6789-2:2017 ระบุวิธี Calibration และการคำนวณ Measurement Uncertainty สำหรับเครื่องมือแบบ Indicating และ Setting
การเขียนบนหน้าเว็บว่า “ตาม ISO 6789” อย่างเดียวจึงยังไม่พอ ต้องตรวจว่าเอกสารหรือบริการอ้างถึง Part ใด ขอบข่ายใด และผลที่รายงานมีองค์ประกอบตรงกับความต้องการของระบบคุณภาพคุณหรือไม่
3. รอบสอบเทียบไม่มีตัวเลขเดียวที่เหมาะกับทุกองค์กร
รอบเวลาควรกำหนดจากความเสี่ยงและหลักฐาน: ความถี่ใช้งาน ความสำคัญของจุดขัน ประวัติ Drift สภาพแวดล้อม ข้อกำหนดผู้ผลิต ลูกค้า และระบบคุณภาพ องค์กรอาจเริ่มจากรอบที่กำหนดโดยนโยบายหรือผู้ผลิต แล้วทบทวนจากผล As Found ต่อเนื่อง
| ปัจจัย | คำถามที่ควรถาม | ผลต่อการตัดสินใจ |
|---|---|---|
| ความถี่ใช้งาน | ใช้งานต่อวัน/กะกี่ครั้ง | งานหนักอาจต้องตรวจติดตามถี่ขึ้น |
| ความเสี่ยงกระบวนการ | หากค่าเพี้ยน ผลกระทบคือ Rework หรือ Safety risk | ความเสี่ยงสูงต้องมี Control เข้มขึ้น |
| ประวัติ As Found | ผลหลายรอบคงที่หรือเริ่ม Drift | ใช้เป็นหลักฐานปรับ Interval |
| เหตุผิดปกติ | ตก กระแทก Overload ซ่อม หรือค่าไม่น่าเชื่อถือหรือไม่ | ควรแยกกักและตรวจโดยไม่รอรอบ |
| ข้อกำหนดภายนอก | ลูกค้า QMS หรือคู่มือระบุอะไร | ต้องไม่ต่ำกว่าข้อกำหนดที่บังคับใช้ |
4. รายการที่ควรมีใน Certificate
- ข้อมูลระบุเครื่องมือ: ผู้ผลิต รุ่น Serial Number และรหัสทรัพย์สิน
- วันที่และสถานที่สอบเทียบ รวมถึงสภาพแวดล้อมเมื่อมีผล
- วิธีการ มาตรฐาน และจุดแรงบิดที่ทดสอบ
- ทิศทาง CW/CCW และหน่วยของผลทุกชุด
- ค่าที่อ่าน ค่าอ้างอิง Error หรือ Deviation และเกณฑ์ตัดสิน
- ผล As Found / As Left เมื่อมีการ Adjustment หรือ Repair
- Measurement Uncertainty และ Statement of Conformity ตามขอบข่ายที่เกี่ยวข้อง
- มาตรฐานอ้างอิงและข้อมูล Traceability ที่ตรวจสอบย้อนกลับได้
- ผู้อนุมัติ Certificate และเลขที่เอกสารเฉพาะ
5. หลังรับผล ต้องทำมากกว่าเก็บ PDF
ผู้รับผิดชอบควรตรวจ Serial กับทรัพย์สินจริง ตรวจผลทุกจุดและทิศทาง บันทึกวันครบกำหนดครั้งถัดไป และประเมินผลกระทบหาก As Found เกินเกณฑ์ ในกรณีมีการปรับ ต้องยืนยันว่าเครื่องมือกลับมาใช้งานภายใต้ข้อกำหนดใด รวมถึงติดป้ายสถานะให้ผู้ใช้เข้าใจตรงกัน